HABERLEŞME PROTOKOLÜ NEDİR?

Haberleşme protokolü; Endüstriyel sistemlerde PLC’lerin, bilgisayarların, kontrol ekipmanlarının birbirleri arasında veri transferi ile iletişim kurulmasını ifade eder.

                Ya da iletişim protokolü, iki ya da daha fazla cihaz arasındaki iletişimi sağlamak amacıyla verileri düzenlemeye yarayan, standart olarak kabul edilmiş kurallar dizisidir. İki sistem arasında iletişim için kullanılan dili, yani mesajlaşma kurallarını ifade eder.

                Endüstriyel sistemlere girmeden akla gelen ilk örnek günlük hayatta herkes tarafından kullanılan TCP/IP’dir.  TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) özetle bilgisayar, telefon gibi cihazların modem vs. ile veri haberleşmesini sağlayarak internet erişimi sağlar. TCP/IP protokolü, farklı iletişim ağlarında da kullanılabilir. Birçok farklı tipteki bilgisayarın, PLC’ nin birbirleri ile haberleştirilmesinde de tercih edilen bir haberleşme türüdür.

Başlıca Endüstriyel Haberleşme Protokolleri

1)MODBUS

Endüstriyel haberleşmede en sık kullanılan protokollerden biridir. MODBUS TCP, MODBUS OVER TCP, MODBUS RTU gibi farklı protokolleri kullanılır. Modbus açık bir protokoldür. Yani üretici firma herhangi bir ücret ödemeden kullanma yetkisine sahiptir.

Master-Slave
Master-Slave

                Modbus, Master/Slave mantığı ile çalışır. Bir master toplamda her biri farklı ID’lere sahip 247 slave cihaza bağlanabilir. Master, haberleşmeyi başlatıp-bitiren taraftır. Modbus ile haberleşen her ekipman kendine özgü bir adres yapısına sahiptir ve bu adresler üzerinden haberleşir. Modbus Seri ( MODBUS RTU, MODBUS ASCII) ve Modbus Internet (MODBUS TCP) olmak üzere cihazlar arasında iki farklı şekilde haberleşme sağlanmasına olanak tanır.

                Bir sonraki yazımızda Modbus protokolü, çalışma prensibi ve haberleşme çeşitleri ile ilgili daha detaylı bilgilere ulaşabileceksiniz.

2) HART

                HART (Highway Addressable Remote Transducer – Veriyolu Adreslenebilir Uzak Dönüştürücü), bir saha ekipmanı ile merkez ekipman arasında çift yönlü haberleşme sağlar.

                HART haberleşmede, sahada çalışan cihazdan alınan bilgi (analog veya dijital) ana cihaza 4-20mA mantığı ile taşınır. MODBUS daki gibi burada da Master-Slave prensibi vardır; sahada bulunan ekipman Slave, ana cihaz ise Master.

                Örneğin; bir doğalgaz santralindeki sistemi düşünelim. Sahada bulunan (slave) bir basınç (ya da sıcaklık) transmitteri anlık geçen gazın kaç bar olduğunu gösterir. Bu değer HART haberleşme ile ana cihaz (master) olan PLC ‘ye aktarılır ve oradan da SCADA ‘ya gönderilerek sistem anlık olarak izlenmiş olur. 

HART
HART Haberleşme

3) FIELDBUS

                Fieldbus, otomasyon ürünleri ve bilgisayarlardan oluşan bir alan ağıdır. Yüksek çözünürlüklü ölçme ve güvenilirlik sağlayan fieldbus, aynı zamanda kendini test edebilme yeteneğine sahiptir. Kurduğu döngülerle PLC’ leri kendi aralarında haberleştirir. Aynı zamanda bu döngüler sayesinde tesislerde, geniş ölçekli elektronik elemanlar arasında herhangi bir arıza durumunda arızanın yerini önceden tespit ederek kullanıcıya tam olarak gösterebilir.

4) PROFIBUS

                Profibus, özel bir ara birime ihtiyaç duymadan farklı cihazlar arasında haberleşmeyi sağlayan açık saha protokolüdür. Hızlı veri alışverişi sağlar. Böylece yüksek hız gerektiren kritik uygulamalar ve karmaşık yapıdaki haberleşme işlerinde yaygın olarak kullanılır. 

Kaynakça:

1)https://www.elektrikport.com/makale-detay/endustriyel-haberlesme-protokolleri/16448#ad-image-3

2)Wikipedia